Salmonella

Salmonella – rodzaj bakterii z rodziny Enterobacteriaceae, z grupy Gram-ujemne względnie beztlenowe (fermentujące glukozę) pałeczki. Bakterie te są średniej wielkości, zwykle zaopatrzone w rzęski. Należą do bakterii względnie wewnątrzkomórkowych tzn. rezydują w komórkach zarażonego organizmu.

Może ona występować u wszystkich gatunków ptaków i w każdym wieku, ale najbardziej wrażliwe są młode pisklęta zaraz po wykluciu. Wraz z wiekiem maleje wrażliwość na salmonellę, jednak bakteria może skutecznie przełamać barierę jelitową dorosłych ptaków. Obecnie duży nacisk kładzie się na wyeliminowanie endogennych (pierwotnych) zanieczyszczeń pałeczkami Salmonella. Ten mechanizm zanieczyszczeń dotyczy ptaków zakażonych pałeczkami Salmonella bezobjawowo. Obciążenie takich ptaków przedubojowymi czynnikami stresowymi (załadunek, transport, wyładunek) prowadzi do okresowego osłabienia lokalnych mechanizmów odpornościowych błony śluzowej przewodu pokarmowego i do przełamania bariery jelitowej przez znajdujące się w jelitach patogeny, w tym także pałeczki salmonella i do ich przemieszczania do krwi i narządów. W normalnych warunkach bakterie byłyby unicestwione przez mechanizmy obronne organizmu. Jednak ptaki są ubijane, zatem ich układ odpornościowy nie ma możliwości zlikwidowania zakażenia. Przedubojowe czynniki stresogenne prowadzą także do obniżenia zawartości glikogenu i wolniejszego spadku pH tkanki mięśniowej po uboju, co także stwarza dogodne warunki do przetrwania tych bakterii. Ponieważ badaniem poubojowym nie stwierdza się zmian patologicznych, dlatego tuszki takie ocenia się jako zdatne do spożycia.

Pałeczki Salmonella są bakteriami szeroko rozpowszechnionymi i w przyrodzie aktualnie znanych jest ponad 2500 serotypów. Warto jednak zaznaczyć, że spośród 203 różnych serotypów pałeczek Salmonella wyizolowanych od kurcząt i indyków, zaledwie 10-12 serotypów jest odpowiedzialnych za około 70% wybuchów salmonelloz u ludzi. Są to drobnoustroje charakteryzujące się dużą opornością na działanie czynników fizykochemicznych (w temp. 60oC przeżywają 10-20 min., w 70oC przez 4 min., w glebie przez 1 rok, 3 miesiące w kurniku, wodzie 60 dni, w pierzu 160 dni, 3 tygodnie w pyle w inkubatorze, a na skorupach jaj 10 dni). Do zakażenia dochodzi najczęściej przez żywność zanieczyszczona odchodami zwierząt (myszy, szczurów, drobiu) oraz zakażone produkty żywnościowe (jaja, mięso). Najczęściej występującymi u brojlerów i indyków serotypami Salmonelli są: S. eneritidis, S. infantis, S. hadar.

Od 1 stycznia 2009 roku obowiązuje trzyletni program zwalczania Salmonelli w stadach brojlerów kurzych, który został zatwierdzony przez Komisje Europejską w formie decyzji z dnia 20.01.2008r. Nr 2008/815/WE. Celem programu jest ograniczenie występowania Salmonelli enteritidis i Salmonelli typhimurium w stadach brojlera na terenie Polski, do końca roku 2011 powinien zostać osiągnięty wynik na obecność pałeczek do 1 proc. lub poniżej tej wartości w odniesieniu do brojlerów i 2 proc. i poniżej w odniesieniu do niosek. W związku z tym są pobierane próby kału kurcząt na 3 tygodnie przed przewiezieniem ptaków do ubojni – na koszt właściciela stada i przesyłane do laboratorium. Realizację projektu nadzoruje główny lekarz weterynarii, który musi informować Komisję Europejską o przebiegu wykonania badań, kontroli i innych czynnościach przewidzianych programem. W terenie przeprowadzaniem kontroli stad oraz pobieraniem próbek będą zajmować się lekarze powiatowi. W przypadku uzyskania dodatniego wyniku badań próbek pobranych od kur lub w przypadku wykrycia w tych próbkach efektu hamującego wzrost bakterii powiatowy lekarz weterynarii będzie zarządzał zniszczenie wszystkich sztuk drobiu padłego, oczyszczenie kurników oraz podjęcie działań, których celem jest poprawa warunków zootechnicznych. Objęcie stad kur (niosek i brojlerów) programem jest korzystne dla hodowców oraz podmiotów zajmujących się obrotem drobiem, jajami i mięsem drobiowym, ponieważ mogą oni prowadzić swobodny handel wewnątrz Wspólnoty oraz eksportować drób do państw trzecich.

Oba programy zostały zatwierdzone przez Komisję Europejską i są współfinansowane z jej środków.
Źródło:

Indyk Polski nr 3/2009,

www.poprzedniastrona.premier.gov.pl,
www.agrosukces.pl